Η στέγαση είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα



Η ελληνική κυβέρνηση καταργεί από το τέλος Απριλίου κάθε προστασία της κυρίας κατοικίας, με αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά να απειλούνται με την απώλειά της και οικογένειες να κινδυνεύουν να μείνουν στο δρόμο. Ο νόμος Κατσέλη, και στη συνέχεια ο νόμος Σταθάκη, καθιέρωσαν την προστασία της πρώτης κατοικίας ως δικαίωμα του οφειλέτη που χωρίς δόλο βρίσκεται σε αδυναμία πληρωμής λόγω της οικονομικής του κατάστασης.
Όλα αυτά τα χρόνια, ο νόμος αυτός αποτέλεσε ένα κρίσιμο θεσμικό εργαλείο των υπερχρεωμένων νοικοκυριών για τη διάσωση της κατοικίας τους, ειδικά από τη στιγμή που βασικοί οικονομικοί και κοινωνικοί δείκτες συνεχίζουν να δείχνουν πως η εθνική οικονομία δεν έχει εξέλθει πλήρως της κρίσης. Το τραπεζικό σύστημα δεν επιχειρεί ακόμα «ανοίγματα», δεν τροφοδοτεί αποτελεσματικά την οικονομία, με το δανεισμό να κινείται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Η συνολική συμβολή των τραπεζών στην τόνωση της οικονομίας είναι εξαιρετικά περιορισμένη, ειδικά εάν συνυπολογιστούν τα ποσά που δόθηκαν για τις ανακεφαλαιοποιήσεις και στα τρία μνημόνια.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, με την οικονομία να έχει μεν σταθεροποιηθεί, αλλά με την ανάκαμψη να μην είναι ακόμη ικανοποιητική, η προστασία της πρώτης κατοικίας θα πρέπει να συνεχιστεί. Όχι απλά ως επιλογή της κυβέρνησης, αλλά ως υποχρέωσή της για τη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης, γιατί το δικαίωμα στη στέγαση είναι καθολικό, προστατεύεται από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, γιατί είναι θεμελιώδες συνταγματικό και κοινωνικό δικαίωμα των Ελλήνων πολιτών. Η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να ανατρέψει την απόφασή της και να ενεργήσει άμεσα ώστε να διασφαλιστεί η προστασία της πρώτης κατοικίας. Να προστατεύσει τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, ιδιαίτερα αυτά που βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία να αποπληρώσουν τα δάνεια τους, να δεσμευτεί ότι κανένας πολίτης δεν θα μείνει στον δρόμο και να κατοχυρώσει το δικαίωμα των οφειλετών που βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής για δικαστική και εξωδικαστική ρύθμιση των χρεών τους με προστασία της κύριας κατοικίας τους.
Η προστασία της πρώτης κατοικία θα είναι επωφελής και για τα ίδια τα τραπεζικά ιδρύματα. Μαζικοί πλειστηριασμοί θα αυξήσουν απότομα το συνολικό στεγαστικό απόθεμα -τα ίδια τα ακίνητα δηλαδή- πολλά από τα οποία θα απαξιωθούν στο χαρτοφυλάκιο των τραπεζών, αυξάνοντας δυσανάλογα το ρίσκο επένδυσης και τελικά βαθαίνοντας την τρύπα χρέους των τραπεζών. Εάν η κυβέρνηση εμμείνει στην απόφασή της για άρση της προστασίας, θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια ισχυρή λαϊκή οργή και με ένα σύνολο κοινοτικών κυρώσεων, ακόμα και προσφύγων προς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Τη στιγμή που πολλά κράτη-μέλη, όπως η Γαλλία, η Αυστρία ή η Σουηδία διευρύνουν το δικαίωμα στη στέγαση και ενισχύουν την κοινωνική κατοικία, η ελληνική κυβέρνηση κάνει βήματα προς τα πίσω. Πρέπει λοιπόν να επιλέξουμε: «Μένουμε Ευρώπη», υιοθετώντας προοδευτικές πολιτικές, ή τελικά ακολουθούμε παρωχημένες, αντιλαϊκές πολιτικές που αναπαράγουν τα αίτια της κρίσης;
*Δημήτρης Ραπίδης, flash.gr