Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας: Χωρίς τις γυναίκες ο κόσμος δεν γυρνά


Με μεγάλη συμμετοχή ολοκληρώθηκε στα Προπύλαια η κινητοποίηση της Αθήνας για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στο πλαίσιο της οποίας θα λάβουν χώρα καλλιτεχνικά δρώμενα και συναυλία. Η διαμαρτυρία ξεκίνησε με συγκέντρωση στην πλατεία Κλαυθμώνος και συνεχίστηκε με πορεία προς στο Σύνταγμα.
«Απλήρωτη εργασία στο σπίτι στη δουλειά υπόδουλες μας θέλουν τα αφεντικά», «Σιωπή σημαίνει συνενοχή καμία ανοχή σε κάθε σεξιστή», «Τέλος στο φόβο, τέλος στη σιωπή δική και ισόβια σε κάθε βιαστή», «Ποτέ μην ξεχαστεί τι κάναν στην Ελένη καμία άλλη δολοφονημένη», φώναξαν μεταξύ άλλων οι συγκεντρωμένοι οι οποίοι με συνθήματά τους έστειλαν επίσης μηνύματα ενάντια στο ρατσισμό, την καταστολή και τη βία. 

Από τις σουφραζέτες στο #metoo

Εχουν περάσει σαράντα τρία χρόνια από την ιστορική απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ να θεσπίσει την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας και περισσότερο από ένας αιώνας αγώνων και διεκδικήσεων για τα προβλήματα και τα δικαιώματα της γυναίκας.
Από τις σουφραζέτες του Ηνωμένου Βασιλείου τον 19ο αιώνα έως και τις πρώτες προσπάθειες για καθιέρωση της Ημέρας της Γυναίκας από το γυναικείο τμήμα της 2ης Διεθνούς το 1910, το γυναικείο κίνημα πέτυχε την οριστική καθιέρωση της 8ης Μαρτίου για πρώτη φορά το 1914 ως ημέρα γιορτής και διεκδίκησης. Με αιχμή του δόρατος το φεμινιστικό κίνημα της δεκαετίας του ‘60, το ενδιαφέρον για την ανάδειξη του γυναικείου ζητήματος αναζωπυρώθηκε, έχοντας επιτύχει πολύ σημαντικούς στόχους στον δρόμο προς την ισότητα των δύο φύλων σε κάθε μορφή οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής.
Εντούτοις, και ενώ έχουν συντελεστεί πολύ σημαντικά βήματα τις τελευταίες δεκαετίες, ο δρόμος για την κατάκτηση της ουσιαστικής ισότητας μοιάζει ακόμα αρκετά μακρύς.
Για παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες παρουσιάζουν εξαιρετικά καλύτερες εκπαιδευτικές επιδόσεις σε σχέση με το παρελθόν, το χάσμα μεταξύ των δύο φύλων αυξάνεται, καθώς η οικονομική κρίση σε χώρες όπως η Ελλάδα εξέθεσε με εντονότερο τρόπο τις γυναίκες στον κίνδυνο της φτώχειας, ενώ έριξε εκ νέου το βάρος της οικιακής εργασίας και της παροχής φροντίδας στις τελευταίες. Παράλληλα, η γενικότερη εικόνα δεν μοιάζει ευοίωνη, καθώς παρατηρείται στασιμότητα στην καταπολέμηση ανισοτήτων που σχετίζονται με την υποεκπροσώπηση των γυναικών στα διάφορα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Η σωματική, ψυχολογική και οικονομική βία έμφυλου χαρακτήρα αποτελεί τον πυρήνα της έμφυλης ανισότητας, η οποία είναι μια ιστορικά διαπιστωμένη ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Και είναι περιστατικά όπως αυτό της δολοφονίας της Ελένης Τοπαλούδη που μας θυμίζουν ότι η τοξική αρρενωπότητα που καλλιεργείται από τους διάφορους μηχανισμούς κοινωνικοποίησης δύναται, υπό ορισμένες συνθήκες, να αποβεί μοιραία ακόμα και για την ίδια την ανθρώπινη ζωή.

Οι άνδρες είναι εκ φύσεως κυνηγοί. Οι γυναίκες είναι εκ φύσεως πιο αδύναμες, πιο υποτακτικές. Οι γυναίκες είναι εκ φύσεως αποδοτικότερες στα οικιακά, ενώ οι άνδρες στην οικονομική συντήρηση της οικογένειας. Οι παραπάνω στερεοτυπικές αντιλήψεις είναι λίγες μόνο από όσες συνολικά υφίστανται στις μέρες μας μεταξύ μεγάλης μερίδας ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα του 2020.
Πώς όμως σκέφτεται η σύγχρονη γυναίκα το 2020; Τα στερεότυπα που διαιωνίζουν την έμφυλη ανισότητα απηχούν ακόμα τις αντιλήψεις των γυναικών στη χώρα μας; Σύμφωνα με τα ευρήματα πανελλαδικής έρευνας που διεξήγαγε η εταιρεία Prorata σε δείγμα 1.320 γυναικών, το 55% συμμερίζεται την άποψη ότι «οι γυναίκες είναι εκ φύσεως καλύτερες από τους άνδρες στην ανατροφή των παιδιών», ενώ το 39% ότι «οι άνδρες είναι εκ φύσεως κυνηγοί και θα πρέπει να κάνουν την πρώτη κίνηση σε μια προσωπική γνωριμία».
Παράλληλα, περίπου 4 στις 10 γυναίκες υποστήριξαν την άποψη ότι «η φροντίδα» και η «ευαισθησία» αποτελούν εκ φύσεως χαρακτηριστικά μιας γυναίκας. Στον αντίποδα, μόλις το 45% των γυναικών που συμμετείχαν στην έρευνα απάντησαν ότι δεν υπάρχουν εκ φύσεως χαρακτηριστικά που σχετίζονται με το γυναικείο φύλο. Τέλος, σε σχέση με τις διαιωνιζόμενες έμφυλες διακρίσεις στον τομέα της απασχόλησης, το 52% των γυναικών απάντησε ότι «για μια εργασιακή θέση που διεκδικείται από κοινού από έναν άντρα και μια γυναίκα με τα ίδια ακριβώς προσόντα, ο άνδρας είναι πιο πιθανό να προσληφθεί».
Τα ευρήματα ωστόσο δεν εκπλήσσουν, καθώς οι κοινωνικά κατασκευασμένες ταυτότητες που συνοδεύονται από μια σειρά στερεοτυπικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων δεν απαλείφονται από τη μια στιγμή στην άλλη, ακόμα και αν σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, το 62% των γυναικών θεωρεί ότι η εκλογή της κ. Σακελλαροπούλου στην Προεδρία της Δημοκρατίας αναβαθμίζει τον ρόλο της γυναίκας στην Ελλάδα.
Υπό αυτή την έννοια, οι μάχες που έδωσαν οι σουφραζέτες για κατοχύρωση του δικαιώματος της ψήφου για τις γυναίκες και η 8η του Μάρτη παραμένουν ζωντανές όσο ανθούν σύγχρονα κινήματα διεκδίκησης κατά της έμφυλης βίας παγκοσμίως, από τη Χιλή και την Ιρλανδία έως και το διαδικτυακό #metoo. Γιατί τελικά, σε μια εποχή όπου όλα αμφισβητούνται, η μάχη για την άρση των έμφυλων διακρίσεων παραμένει πραγματικά επίκαιρη.
*Άγγελος Σεριάτος, ΕφΣυν