Θα αντέξει η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τον κορονοϊό;


Για ακόμη μια φορά η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μεγάλη κρίση. H πανδημία του κορονοϊού αναδεικνύει το έλλειμμα πραγματικής διακρατικής αλληλεγγύης και την απουσία ενός πλάνου που θα μπορούσε να δώσει ισχυρές και αποτελεσματικές απαντήσεις απέναντι στις βαθιές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες που αφήνει πίσω της η πανδημία.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να δαπανήσουν πολύ περισσότερα από όσα δαπανούν ή σκοπεύουν να δαπανήσουν το επόμενο διάστημα. Ήδη εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας χάνονται στα κράτη-μέλη, η επισφάλεια στην εργασία αυξάνεται, η φτώχεια αναμένεται να ενισχυθεί. Χωρίς γενναίες δημόσιες δαπάνες, χωρίς γενναίο δανεισμό και μακροπρόθεσμη χαλάρωση των όρων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης η ΕΕ δεν πρόκειται να ανασάνει και να ορθοποδήσει.
Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες δεν φαίνεται να πήραν το μάθημά τους από την πολυετή δημοσιονομική κρίση και σήμερα κινούνται με τρόπο σπασμωδικό και νευρικό. Ήδη στις Βρυξέλλες και σε αρκετές πρωτεύουσες σκέφτονται τα μέτρα που ενδέχεται να υιοθετηθούν μετά την αντιμετώπιση της πανδημίας προκειμένου να περιοριστούν οι συνέπειες της ύφεσης και της δημοσιονομικής χαλάρωσης. Μέτρα λιτότητας και δημοσιονομικού περιορισμού που δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να αλλάξουν κάτι στις παρούσες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Το αντίθετο θα λέγαμε, ότι το ενδεχόμενο επανεξέτασης μέτρων λιτότητας αναμένεται να προκαλέσει νέο κύκλο ύφεσης και στασιμότητας. Τα έχουμε ζήσει τα προηγούμενα χρόνια και γνωρίζουμε πλέον πολύ καλά ότι η λιτότητα είναι αδιέξοδη και καταστροφική.
Όπως διαπιστώνουμε με τις μέχρι σήμερα επιλογές πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, η πανδημία αντιμετωπίζεται με τα ίδια φθαρμένα και αποτυχημένα υλικά του παρελθόντος. Ελάχιστοι ηγέτες έχουν αντιληφθεί ότι η πανδημία και ό,τι ακολουθήσει το επόμενο διάστημα συνιστούν μια πραγματικά νέα κατάσταση, μέσα σε νέα δεδομένα. Απαιτούνται λοιπόν νέα εργαλεία ερμηνείας και νέες πολιτικές μέσα από τις οποίες θα οικοδομηθεί σταδιακά ένα νέο κοινωνικο-οικονομικό μοντέλο. Οι ρωγμές που έχουν επέλθει στο παρόν μοντέλο είναι βαθιές και μέσα από αυτές δίνεται η ευκαιρία σε όσες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις επιδιώκουν να οικοδομήσουν μια νέα πραγματικότητα, να το επιχειρήσουν. 
Όσο για την ίδια την ΕΕ, όσο οι πολιτικές ηγεσίες δεν αντιλαμβάνονται τι ακριβώς διακυβεύεται και πόσο κρίσιμη είναι η τρέχουσα περίοδος για τη διατήρηση της όποιας συνοχής της, τόσο πιο σκοτεινή θα είναι η επόμενη περίοδος σε πολλά επίπεδα: Στο επίπεδο της θεσμικής της θωράκισης, στην ποιότητα της δημοκρατίας, στην ανταπόκριση στα συλλογικά αιτήματα, στο χάσμα των ανισοτήτων μεταξύ Βορρά και Νότου. Οι προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας είναι μεγάλες και απαιτούν γενναίες και προοδευτικές πολιτικές αποφάσεις.
*Δημ. Ραπίδης, flash.gr