"Γροθιά" στην ανισότητα: 51 χρόνια από τον χαιρετισμό που συγκλόνισε τον κόσμο


Σαν σήμερα πριν 51 χρόνια, 16 Οκτωβρίου του παντοτινού 1968 που δεν ολοκληρώθηκε ακόμα.
Ο Τόμυ Σμιθ, χρυσό μετάλλιο στην κούρσα των 200 μέτρων των Ολυμπιακών Αγώνων του Μεξικού και ο Τζο Κάρλος, χάλκινο μετάλλιο στην ίδια κούρσα, υψώνουν στην απονομή τη γροθιά των μαύρων πανθήρων με το μαύρο γάντι (ο Σμιθ τη δεξιά και ο Κάρλος την αριστερή, γιατί βρήκαν μόνο ένα ζευγάρι). Η συμμετοχή και των δύο στους Ολυμπιακούς ήταν αμφίβολη γιατί συμμετείχαν ανοιχτά σε κινήματα χειραφέτησης και ισότητας, εξοργίζοντας την ρατσιστική και αντιδραστική Ολυμπιακή Επιτροπή των ΗΠΑ.
Για την κίνησή τους αυτή θα αποβληθούν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ο λευκός Αυστραλός Πήτερ Νόρμαν, που κατετάγη δεύτερος, ενημερωμένος από πριν για την κίνησή τους, τους συμπαραστέκεται φορώντας το σήμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αποβάλλεται επίσης από την αυστραλιανή αποστολή.
Ο Σμιθ και ο Κάρλος αποκαταστάθηκαν εν ζωή, έγιναν μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του 20ού αιώνα, έγιναν ακόμα και άγαλμα, στο πανεπιστήμιο του Σαν Χοσέ. Ο Νόρμαν απομονώνεται στην Αυστραλία, αποβάλλεται ισόβια από τις εθνικές διοργανώσεις και πέφτει σε κατάθλιψη. Πέθανε το 2006 από καρδιακό επεισόδιο. Ο Σμιθ και ο Κάρλος ταξίδεψαν ως την Αυστραλία για να κουβαλήσουν το φέρετρό του.
Σήμερα, 51 χρόνια μετά, οι μαύροι επαγγελματίες αθλητές του αμερικανικού ποδοσφαίρου NFL γονατίζουν αντί να σταθούν όρθιοι στον εθνικό ύμνο που ακούγεται πριν τους αγώνες, διαμαρτυρόμενοι για την ένταση των διακρίσεων που επανέρχονται στις ΗΠΑ δριμύτερες.
51 χρόνια μετά, το μαύρο δέρμα εξακολουθεί να είναι διαβατήριο φτώχειας, διακρίσεων και καταπίεσης. Η εικόνα των Three Proud People όμως συνεχίζει να δίνει όλη της τη δύναμη στον αγώνα για την εξαφάνιση του ρατσισμού.

*του Γιάννη Ανδρουλιδάκη