Ο Θάνος Μικρούτσικος και η πολιτική στον Πολιτισμό


Στο διάστημα από το 1993 έως το 1996 η πολιτιστική πολιτική συναντούσε στο πρόσωπο του Θάνου Μικρούτσικου, εξωκοινοβουλευτικού υπουργού Πολιτισμού, μια ισχυρή βούληση εξορθολογισμού. Μέσα στην τριετία αυτή ψηφίστηκε νέος νόμος για την πνευματική ιδιοκτησία, ενώ η πολιτιστική πολιτική του σύγχρονου πολιτισμού απέκτησε για πρώτη φορά σχέδιο και στρατηγικούς άξονες.

Πρώτος τέτοιος άξονας ήταν η δημιουργία του Εθνικού Πολιτιστικού Δικτύου Πόλεων, στο οποίο συμμετείχαν παλαιότεροι ή νεοσύστατοι θεσμοί της ελληνικής περιφέρειας. Ήταν μια απόπειρα εκσυγχρονισμού της πολιτιστικής πολιτικής που στηριζόταν στην αξιοποίηση των πολιτιστικών πόρων της χώρας, στην αποκέντρωση, στην ισόρροπη ανάπτυξη, στην πολιτιστική βιοποικιλότητα και στον θεσμικό εκσυγχρονισμό. Η ιδέα προωθούσε την αναζωογόνηση των πόλεων, τη συνέργεια με την τοπική αυτοδιοίκηση, την παρέμβαση στην κουλτούρα της καθημερινής ζωής και τη συμμετοχή των πολιτών.

Ένας δεύτερος άξονας ήταν η διατύπωση σχεδίων τομεακής πολιτικής στον χώρο της μουσικής, του χορού, του βιβλίου, του θεάτρου, της φωτογραφίας. Οι επιτροπές που εργάστηκαν πρότειναν διαφανείς και σταθερούς κανόνες χρηματοδοτήσεων, επιχείρησαν να συνδυάσουν βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους, να προδιαγράψουν κανόνες αξιολόγησης και κριτήρια ανταγωνιστικότητας για τις κρατικές χρηματοδοτήσεις. Οι εκθέσεις των επιτροπών, που ολοκληρώθηκαν σε σύντομο χρονικό διάστημα, επέτρεψαν να γίνουν ορισμένες πρωταρχικές διαπιστώσεις, να εκφραστούν ενδιαφέρουσες απόψεις και επιχειρήματα στον δημόσιο διάλογο που ακολούθησε. Ορισμένες, όπως η επιτροπή για το βιβλίο και την ανάγνωση, επεξεργάστηκαν και εξέδωσαν πολυσέλιδες μελέτες, που αποτέλεσαν σημείο αναφοράς
και στο μέλλον (υπουργείο Πολιτισμού 1994).

Ο τρίτος άξονας αφορούσε τον εκσυγχρονισμό των παλαιότερων οργανισμών και φορέων που εποπτεύονταν από το υπουργείο Πολιτισμού καθώς και τη δημιουργία νέων, όπου αυτό κρίθηκε αναγκαίο. Στο πλαίσιο αυτό ιδρύθηκε το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (1994), ως αυτόνομος οργανισμός, στο πρότυπο άλλων ανάλογων ευρωπαϊκών θεσμών. 

Τέταρτος άξονας, τέλος, ήταν η αναδιάρθρωση του ίδιου του υπουργείου Πολιτισμού, των δομών και του ανθρώπινου δυναμικού του. Αυτό φαινόταν απαραίτητο προκειμένου να σχεδιαστούν και να ασκηθούν ανανεωμένες και καινοτόμες πολιτικές, που να αφορούν όχι μόνο την αρχαία ελληνική πολιτιστική κληρονομιά, στην οποία το υπουργείο ήταν παγίως προσανατολισμένο, αλλά τον σύγχρονο πολιτισμό και τις νέες ανάγκες του κοινού.

Μυρσίνη Ζορμπά, Πολιτική του πολιτισμού, εκδ. Πατάκη, 2014.